Skala Gleasona to jeden z najważniejszych elementów wyniku badania histopatologicznego w diagnostyce raka prostaty. Dla wielu pacjentów zapis w dokumentacji medycznej jest jednak niezrozumiały, a same liczby często wywołują niepokój i obawy jeszcze przed rozmową z lekarzem. Tymczasem prawidłowa interpretacja wyniku ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia charakteru choroby i planowania dalszego leczenia. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest skala Gleasona, jak odczytywać jej wyniki oraz co oznaczają one dla pacjenta.

Biopsja prostaty – pierwszy krok do oceny w skali Gleasona

Aby określić wynik w skali Gleasona, konieczne jest pobranie fragmentów tkanki gruczołu krokowego i ich ocena pod mikroskopem przez patomorfologa. Najczęściej materiał uzyskuje się podczas biopsji prostaty wykonywanej pod USG lub z wykorzystaniem obrazowania rezonansem magnetycznym.

W trakcie badania lekarz pobiera za pomocą cienkiej igły kilkanaście niewielkich wycinków z różnych obszarów prostaty. Następnie trafiają one do laboratorium, gdzie patomorfolog analizuje ich budowę i ocenia, jak bardzo komórki nowotworowe różnią się od prawidłowych. To właśnie na tej podstawie określany jest wynik w skali Gleasona, który pomaga ocenić agresywność raka i zaplanować dalsze leczenie.

Jako oceniana jest złośliwość raka prostaty? Wyjaśnia to skala Gleasonaa

Co oznaczają tajemnicze dla pacjentów skróty i liczby? Jak je interpretować? Skala Gleasona opiera się na 5 stopniach.

Została opracowana w latach 60. XX wieku przez amerykańskiego patologa Donalda F. Gleasona. Ocena dwóch dominujących wzorów nowotworu i zsumowanie ich ocen po dziś dzień stanowi fundament klasyfikacji raka prostaty.

Im wyższa wartość, tym wyższa złośliwość

Stopień 1

• Komórki są bardzo podobne do prawidłowych.
• Gruczoły mają prawidłową budowę i są dobrze uporządkowane.
• Obecnie praktycznie nie jest stosowany w diagnostyce biopsji prostaty.

Stopień 2

• Widoczne są niewielkie nieprawidłowości w budowie gruczołów.
• Komórki nadal przypominają prawidłową tkankę.
• Również bardzo rzadko wykorzystywany we współczesnej praktyce.

Stopień 3

• Gruczoły są wyraźnie nieprawidłowe, ale nadal można je rozpoznać.
• Oznacza nowotwór o stosunkowo niskiej agresywności.

Stopień 4

• Gruczoły są zniekształcone, zlewają się ze sobą lub mają nieregularną budowę.
• Nowotwór jest bardziej agresywny i ma większą skłonność do wzrostu oraz szerzenia się.

Stopień 5

• Komórki całkowicie utraciły prawidłową strukturę gruczołową.
• Występują lite skupiska komórek lub pojedyncze komórki nowotworowe.
• To najbardziej agresywny wzór histologiczny.

Co oznaczają wzory, takie jak: 3 + 3 = 6 czy 3 + 4 = 7?

Podczas badania patomorfolog pod mikroskopem bada wiele fragmentów guza. Zwykle nie wszystkie komórki nowotworowe wyglądają tak samo – w jednym guzie mogą występować różne wzory wzrostu.

Patomorfolog wybiera dwa najczęściej występujące wzory:

• pierwsza liczba oznacza wzór, który zajmuje największą część nowotworu,
• druga liczba oznacza drugi pod względem częstości wzór.

Przykłady

• Jeśli większość guza ma cechy stopnia 3, a mniejsza część stopnia 4, wynik będzie: 3 + 4 = 7
• Jeśli sytuacja jest odwrotna – większość komórek odpowiada stopniowi 4, a mniejsza część stopniowi 3, wynik wyniesie: 4 + 3 = 7
• Jeżeli niemal cały nowotwór składa się z komórek stopnia 3, wynik to: 3 + 3 = 6

Nowotwory z wynikiem 8 lub więcej w skali Gleasona zalicza się do nowotorów o wysokiej agresywności. Charakteryzują się one większą skłonnością do szybkiego wzrostu i rozprzestrzeniania się.

Zasadniczo im wyższy wynik – zwłaszcza gdy zbliża się do maksymalnej wartości 10 – tym bardziej agresywny jest nowotwór i tym większe ryzyko jego postępu.

KONTAKT 

Zapraszamy do kontaktu specjalistów zainteresowanych nowoczesnymi metodami diagnostyki i leczenia raka prostaty, pozwalającymi na dokładniejsze wykrywanie zmian nowotworowych i lepsze dopasowanie terapii do pacjenta.

mgr inż. Piotr Ryckiewicz

 +48 601 728 281

 pr@meden.com.pl