Czym jest skala Gleasona?

Skala Gleasona to parametr określający stopień złośliwości raka prostaty. Jego nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego histopatologa Donalda Gleasona, który w latach 60tych w celu ujednolicenia opisów oglądanych pod mikroskopem obrazów opracował skalę pozwalającą na łatwe opisywanie stopnia złośliwości raka prostaty.

W 2005 roku odbyła się Międzynarodowa Konferencja Towarzystwa Patologii Urologicznej (ISUP) wiodącego na świecie gremium patologów, podczas której ustalono i wytyczono nowe standardy dotyczące oceny materiału tkankowego pochodzącego ze stercza. Obecnie skala Gleasona obejmuje wzorce w przedziale 6 – 10. Jest to główny czynnik prognostyczny, stosowany w przypadku uzyskania pozytywnej próbki z biopsji prostaty.

Liczby 1-5 w skali Gleasona to obraz tkanki nowotworowej w powiększeniu. Komórki nowotworowe oznaczone numerem 1 to komórki wysokozróżnicowane, a swoją budową przypominają zwyczajne komórki prostaty. Niższy stopień w skali Gleasona oznacza również wolniejszy rozwój i mniejszą tendencję do przerzutów. Numer 5 na skali Gleasona to niskozróżnicowane, agresywne komórki rakowe z dużą tendencją do rozprzestrzeniania się. Suma Gleasona określa też prawdopodobieństwo wystąpienia przerzutów.

wygląd komórek raka prostaty wg skali gleasona

Według najnowszych wytycznych ocenianemu pod mikroskopem utkaniu raka prostaty nadaje się jeden z trzech stopni złośliwości: wzór 3, 4 lub 5. Wartość wyższa oznacza wyższą złośliwość. Wynik podaje się jako Gleason score, czyli równanie sumujące dwa najpowszechniej występujące w preparacie wzory złośliwości. Jako pierwszy składnik sumy zapisuje się wartość liczbową wzoru najpowszechniej stwierdzanego w preparacie. Jako drugi składnik podaje się wartość drugiego najpowszechniej stwierdzanego wzoru.

Przykładowo:

Najpowszechniej stwierdzony wzór: 4

Drugi najpowszechniej stwierdzony wzór: 5

Wynik w skali Gleasona: 9 (4+5)

Uwaga: Skala Gleasona nie może być stosowana u pacjentów, którzy przeszli już terapię hormonalną, radioterapię ze źródeł zewnętrznych lub brachyterapię.

Skala Gleasona - znaczenie

Biopsja prostaty to jedyna procedura medyczna, która może ostatecznie potwierdzić diagnozę raka prostaty. Materiał pobrany za pomocą biopsji gruczołu krokowego wykonanej pod kontrolą USG jest wysyłany do laboratorium, a następnie analizowany przez doświadczonego patomorfologa, który z kolei wystawia raport.

Wynik Gleasona jest kluczowym elementem danych, które urolog może wykorzystać do postawienia dokładnej diagnozy progresji raka i podjęcia odpowiedniej decyzji o wyborze strategii leczenia.

Podczas jednej biopsji gruczołu krokowego możliwe jest pobranie kilku próbek. Kiedy rak rozprzestrzenia się w prostacie, znane są one jako „biopsje systematyczne”; gdy są pobierane z podejrzanego obszaru zidentyfikowanego za pomocą obrazowania medycznego, takiego jak MRI, nazywane są "biopsjami celowanymi".

Należy jednak zauważyć, że w przypadku biopsji systematycznych niski lub zerowy wynik w skali Gleasona nie wyklucza obecności nowotworu.

Biopsja fuzyjna prostaty pod kontrolą fuzji obrazu TRUS i MRI pozwala na precyzyjną "nawigację" w trakcie jej wykonywania. Biopsje fuzyjne prostaty polega na tym, że lekarz korzysta z obrazowania rezonansem magnetycznym prostaty do pobierania wycinków z precyzyjnie określonych, podejrzanych, obszarów.

Co oznacza wynik w skali Gleasona?

Objaśnienia przykładowych wyników w skali Gleasona:

6 punktów w skali Gleasona

Najniższy możliwy wynik dla raka prostaty wykrytego w biopsji. Raki poziomu 6 nie są agresywne i postępują powoli.

Niski poziom złośliwości raka.

7 punktów w skali Gleasona

Zgodnie z metodologią Gleasona, nowotwory o stopniu złośliwości 7 mogą nie być agresywne, ale mogą mieć potencjał. Przy określaniu wyniku w skali Gleasona istotne jest również określenie, który element jest dominujący; GS „4 + 3” nie jest równoważny „3 + 4”.

Zapis 3 + 4 = 7

Rozponanie - Nieagresywna postać raka.

Grupa ryzyka - Korzystne umiarkowane ryzyko.

Zapis 4 + 3 = 7

Rozpoznanie - Potencjalnie agresywny rak z szybkim postępem choroby.

Grupa ryzyka - Niekorzystne umiarkowane ryzyko.

8,9 i 10 punktów w skali Gleasona

Raki z wynikiem 8 w skali Gleasona lub wyższym są uważane za agresywne, z tendencją do szybkiego postępu. Im bliżej maksymalnego wyniku 10, tym wyższy stopień złośliwości guza.

Grupa ryzyka - Wysoka

Nowa klasyfikacja ISUP

Więcej informacji o niniejszej publikacji znajduje się pod następującym linkiem:

The 2014 International Society of Urological Pathology (ISUP) Consensus Conference on Gleason Grading of Prostatic Carcinoma: Definition of Grading Patterns and Proposal for a New Grading System.

W listopadzie 2014 roku Międzynarodowe Towarzystwo Patologii Urologicznej (ISUP) zebrało się, aby ratyfikować aktualizację systemu stosowanego do klasyfikacji raka prostaty.

65 ekspertów i 17 lekarzy, którzy wzięli udział w konferencji, zatwierdziło nową metodę klasyfikacji, opartą na danych uzyskanych z John Hopkins Hospital (Baltimore, Maryland, USA).

Nowa metoda, która jest o wiele bardziej przejrzysta i łatwiejsza do zrozumienia dla pacjentów, znana jest jako „grupa złośliwości wg ISUP - Międzynarodowego Towarzystwa Histopatologicznego” i obejmuje poziomy 1–5.

Nadal opiera się na wyniku Gleasona, ale koryguje jego główne wady.

Grupa ryzykaGrupa złośliwości wg ISUPSkala Gleasona
NiskaGrupa 1≤ 6
Korzystne umiarkowane ryzykoGrupa 27 (3+4)
Niekorzystne umiarkowane ryzykoGrupa 37 (3+4)
WysokaGrupa 48
WysokaGrupa 59-10