Leczenie raka prostaty nie zawsze wymaga rozległej prostatektomii czy radioterapii obejmującej cały gruczoł. W wybranych przypadkach możliwe jest precyzyjne usunięcie wyłącznie ogniska nowotworowego, przy jednoczesnym zachowaniu zdrowej tkanki prostaty i zmniejszeniu ryzyka działań niepożądanych. Do metod tego rodzaju należą HIFU oraz TMA. Techniki te różnią się mechanizmem działania oraz sposobem wykonania, a wybór odpowiedniej terapii w dużej mierze zależy od lokalizacji zmian w obrębie prostaty. Jakie są zatem zasadnicze różnice między tymi metodami i które czynniki należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta?

Rak prostaty: diagnoza, możliwości terapeutyczne i współczesne podejście do leczenia

Rak prostaty jest jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u mężczyzn w Polsce i stanowi poważne wyzwanie zdrowotne. Kluczowe dla wczesnej diagnozy są regularne badania przesiewowe, takie jak oznaczenie PSA czy badanie per rectum – im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe są szanse na jej skuteczne leczenie. Jak podaje GOV: w Polsce każdego roku diagnozowanych jest ponad 18 000 nowych przypadków raka prostaty, a umiera około 5 500 mężczyzn. Diagnoza raka prostaty nie jest jednak wyrokiem. Współczesna medycyna oferuje coraz mniej inwazyjne metody leczenia, które pozwalają pacjentom szybciej wrócić do codziennego życia. Dodatkowo ryzyko powikłań jest znacznie mniejsze i najczęściej mają one łagodny przebieg, co sprawia, że leczenie jest bardziej komfortowe dla pacjenta.

HIFU: Nowoczesna metoda ogniskowej terapii raka prostaty

HIFU, czyli High-Intensity Focused Ultrasound to małoinwazyjny sposób leczenia raka prostaty, polegający na precyzyjnym skupieniu energii ultradźwiękowej na ściśle określonym obszarze guza bez konieczności usuwania całego gruczołu. Terapia znajduje zastosowanie u pacjentów, u których nowotwór jest ograniczony do wybranego ogniska i nie ma wskazań do radykalnego leczenia.

Ta małoinwazyjna metoda cieszy się rosnącym zainteresowaniem zarówno wśród pacjentów, jak i lekarzy – przede wszystkim ze względu na swoją skuteczność oraz potencjał ograniczenia działań niepożądanych. Zabieg ma charakter bezkrwawy, nie wymaga wykonywania nacięć skórnych ani naruszania okolicznych struktur, co przekłada się na mniejsze obciążenie organizmu i szybszą rekonwalescencję.

→ Podczas zabiegu sonda wprowadzona do odbytnicy kieruje skoncentrowaną wiązkę ultradźwięków bezpośrednio w zmienioną chorobowo tkankę, prowadząc do jej zniszczenia przy jednoczesnym oszczędzeniu zdrowych struktur.

HIFU wiąże się z krótkim pobytem w szpitalu i mniejszym ryzykiem działań niepożądanych w porównaniu z tradycyjną operacją czy radioterapią, których skutkami mogą być m.in. zaburzenia erekcji lub nietrzymanie moczu.

Celowana terapia mikrofalowa raka prostaty – na czym polega zabieg TMA i czym różni się od HIFU

Celowana terapia mikrofalowa  (TMA,  ang. Targeted Microwave Ablation) to metoda leczenia ogniskowego raka prostaty, która pozwala precyzyjnie niszczyć wyłącznie tkankę nowotworową, oszczędzając zdrową część gruczołu. Zabieg opiera się na kontrolowanym wykorzystaniu energii mikrofalowej, która podgrzewa i powoduje ablację komórek nowotworowych w wyznaczonym obszarze.

Lek. Marek Zawadzki o skuteczności TMA w praktyce klinicznej

To jest bardzo nowoczesna technologia i dane, które do tej pory mamy, to badanie, które powstało w 3 ośrodkach – w Hongkongu, Brukseli i Paryżu. Technologia daje 90% szans wyleczenia miejsca, które jest poddawane ablacji w ciągu roku, czyli 9 na 10 pacjentów po roku nie ma żadnej choroby.

Celowana terapia mikrofalowa. Jak przebiega zabieg?

W przeciwieństwie do HIFU, TMA jest metodą przekroczową, wykonywaną przez skórę, co pozwala na dostęp do ognisk położonych dalej od odbytnicy. Dzięki temu TMA umożliwia leczenie bardzo małych, ściśle zlokalizowanych ognisk raka bez konieczności radykalnej operacji całej prostaty, minimalizując ryzyko powikłań i skracając czas rekonwalescencji. Precyzja, minimalna inwazyjność i możliwość zachowania zdrowych tkanek sprawiają, że metoda ta uważana jest za jedną z przyszłościowych i obiecujących form terapii ogniskowej raka prostaty. W grudniu 2025 roku wykonano pierwsze tego rodzaju zabiegi w Polsce.

Lek. Marek Zawadzki o różnicach między TMA a HIFU

Terapia TMA jest terapią przekroczową, natomiast HIFU – terapią przezodbytniczą. Lokalizacja nowotworu ma znaczenie: im bliżej odbytnicy znajduje się zmiana, tym częściej rozważa się leczenie metodą HIFU; im dalej od odbytnicy – leczenie TMA. TMA jest nadzorowane obrazem rezonansu magnetycznego prostaty oraz pod kontrolą USG. Jest to terapia ultrafokalna, co oznacza, że potrafimy wyleczyć bardzo małe ognisko nowotworu.

Rak gruczołu krokowego: Podstawowe różnice między HIFU a TMA

 Małoinwazyjne leczenie raka prostaty

Obie metody – HIFU i TMA – należą do nowoczesnych, małoinwazyjnych technik leczenia ogniskowego raka prostaty i cechują się wysoką precyzją oraz ograniczonym ryzykiem skutków ubocznych, co pozytywnie wpływa na jakość życia pacjentów, którzy kwalifikują się do operacji. Wybór odpowiedniej terapii zależy przede wszystkim od lokalizacji guza w obrębie prostaty oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Dzięki temu możliwy jest dobór metody  do konkretnego przypadku, który wymaga leczenia.

FAQ

Czym jest terapia TMA?

To nowoczesna metoda leczenia raka prostaty. Celowana terapia mikrofalowa to metoda leczenia ogniskowego raka prostaty, która pozwala precyzyjnie niszczyć wyłącznie tkankę nowotworową, oszczędzając zdrową część gruczołu. Zabieg wykonywany jest przezkroczowo.

Czym jest terapia HIFU?

To małoinwazyjny sposób leczenia raka prostaty, polegający na precyzyjnym skupieniu energii ultradźwiękowej na ściśle określonym obszarze guza bez konieczności usuwania całego gruczołu. Zabieg wykonywany jest przezodbytniczo.

Jaka jest kluczowa różnica pomiędzy TMA a HIFU?

Terapia TMA jest terapią przekroczową, a HIFU – przezodbytniczą.

Czy po zabiegu TMA potrzebna jest dalsza kontrola?

Kontrola po TMA powinna objąć: oznaczenie poziomu PSA po 3 miesiącach, rezonans magnetyczny po pół roku oraz biopsję po roku.